انواع داروهای مناسب برای واریس

داروها می‌توانند در بعضی افراد مبتلا به واریس به کاهش علائمی مانند درد، سنگینی، احساس تورم یا گرفتگی پا کمک کنند، اما هیچ قرصی نمی‌تواند دریچه وریدی معیوب را ترمیم کند یا رگ واریسی برجسته را از بین ببرد.

درمان دارویی بیشتر برای کنترل علائم بیماری وریدی استفاده می‌شود و اگر واریس ناشی از رفلاکس قابل توجه باشد، ممکن است روش‌های دیگری مانند لیزر داخل وریدی، RF، اسکلروتراپی یا فلبکتومی مطرح شوند.

راهنمای ۲۰۲۳ SVS/AVF/AVLS برای بعضی بیماران علامت‌دار که کاندید مداخله نیستند، در انتظار درمان هستند یا بعد از درمان هنوز علائم دارند، استفاده از برخی داروهای وریدفعال را پیشنهاد می‌کند.

تهیه و تدوین: تحریریه تخصصی ایران واریس
آخرین بازبینی: شهریور ۱۴۰۵

آیا واریس با دارو درمان می‌شود؟

نه به معنای از بین رفتن رگ واریسی.

داروها بیشتر می‌توانند به کاهش علائمی مانند:

• درد
• سنگینی پا
• احساس تورم
• گرفتگی عضلات
• ناراحتی مرتبط با بیماری مزمن وریدی

کمک کنند.

اگر رگ دارای رفلاکس وریدی باشد، دارو نمی‌تواند این رفلاکس را اصلاح کند.

بنابراین باید بین کنترل علائم و درمان رگ معیوب تفاوت قائل شد.

داروهای وریدفعال یا Venoactive Drugs چیست؟

داروهای وریدفعال که به آنها Phlebotonics یا Phlebotropic Drugs نیز گفته می‌شود، گروهی از ترکیبات هستند که برای کاهش بعضی علائم بیماری مزمن وریدی بررسی شده‌اند.

راهنمای SVS/AVF/AVLS، MPFF و Ruscus Extract را برای بعضی بیماران علامت‌دار با توصیه ضعیف و کیفیت شواهد متوسط پیشنهاد می‌کند. همچنین Hydroxyethylrutosides، Calcium Dobesilate، Horse Chestnut Extract، Red Vine Leaf Extract و Sulodexide با کیفیت شواهد پایین‌تر مطرح شده‌اند.

راهنمای ESVS نیز اعلام می‌کند که در بیماران مبتلا به بیماری مزمن وریدی علامت‌دار که تحت درمان مداخله‌ای نیستند، در انتظار درمان هستند یا بعد از درمان همچنان علائم یا ادم دارند، می‌توان داروهای وریدفعال را برای کاهش علائم و تورم در نظر گرفت.

دیوسمین و هسپریدین برای واریس

دیوسمین و هسپریدین از شناخته‌شده‌ترین ترکیبات مورد استفاده در بیماری‌های وریدی هستند.

ترکیب میکرونیزه‌شده آنها با نام MPFF یا Micronized Purified Flavonoid Fraction شناخته می‌شود.

MPFF معمولاً از حدود ۹۰ درصد دیوسمین و ۱۰ درصد فلاونوئیدهای دیگر از جمله هسپریدین تشکیل شده است. راهنمای SVS گزارش می‌کند که این ترکیب در مطالعات برای کاهش علائمی مانند:

• درد پا
• سنگینی
• احساس تورم

بررسی شده است.

اما MPFF نیز درمان قطعی واریس نیست.

قرص دافلون چیست؟

قرص دافلون یکی از فرآورده‌های حاوی MPFF است که معمولاً ترکیبی از دیوسمین و فلاونوئیدهای مرتبط با هسپریدین دارد.

این دارو ممکن است در بعضی بیماران مبتلا به بیماری وریدی برای کاهش علائم استفاده شود.

نکته مهم این است که دافلون:

• رگ واریسی را حذف نمی‌کند
• رفلاکس وریدی را ترمیم نمی‌کند
• جایگزین درمان مداخله‌ای در بیمار مناسب نیست

اگر درباره این دارو اطلاعات بیشتری می‌خواهید، مقاله اختصاصی قرص دافلون چیست؟ را مطالعه کنید.

روتوزیدها و Venoruton

Hydroxyethylrutosides گروهی از فلاونوئیدهای وریدفعال هستند.

در راهنمای SVS/AVF/AVLS، این ترکیبات برای بعضی بیماران علامت‌دار به منظور کاهش:

• درد
• سنگینی پا
• گرفتگی
• احساس تورم

مطرح شده‌اند، اما کیفیت شواهد پایین است.

Venoruton یکی از نام‌هایی است که برای فرآورده‌های مرتبط با Oxerutins یا Hydroxyethylrutosides استفاده می‌شود.

مصرف آن باید متناسب با شرایط بیمار و توصیه پزشک یا داروساز باشد.

Ruscus Extract چیست؟

Ruscus یا Butcher’s Broom از ترکیبات گیاهی وریدفعال است که در مطالعات مربوط به بیماری مزمن وریدی بررسی شده است.

راهنمای SVS/AVF/AVLS آن را همراه با MPFF برای کاهش بعضی علائم بیماری وریدی با توصیه ضعیف و شواهد متوسط مطرح می‌کند.

این ترکیب نیز برای درمان خود رگ واریسی استفاده نمی‌شود و بیشتر هدف آن کنترل علائم است.

عصاره شاه‌بلوط هندی برای واریس

Horse Chestnut Extract حاوی Escin است و در مطالعات مختلف برای علائم بیماری مزمن وریدی بررسی شده است.

راهنمای SVS آن را در برخی بیماران برای کاهش درد، سنگینی، گرفتگی یا احساس تورم مطرح می‌کند، اما کیفیت شواهد پایین تا بسیار پایین است.

فرآورده خام شاه‌بلوط هندی نباید خودسرانه مصرف شود و استفاده از فرآورده‌های استانداردشده اهمیت دارد.

عصاره برگ انگور قرمز

Red Vine Leaf Extract یکی دیگر از فرآورده‌های وریدفعال است.

این ترکیب نیز در راهنماهای بیماری مزمن وریدی برای بعضی علائم بررسی شده است، اما نباید آن را درمان قطعی واریس دانست.

Calcium Dobesilate

Calcium Dobesilate از داروهای وریدفعال است که در بعضی کشورها برای علائم بیماری مزمن وریدی استفاده می‌شود.

مطالعات اثر آن را بر علائمی مانند:

• سنگینی
• تورم
• درد

بررسی کرده‌اند.

راهنمای SVS آن را در بعضی بیماران با شواهد پایین تا بسیار پایین مطرح می‌کند.

مصرف آن باید براساس وضعیت بیمار و دسترسی دارویی کشور انجام شود.

Sulodexide

Sulodexide یک داروی وریدفعال کلاسیک محسوب نمی‌شود، اما در بعضی مطالعات بیماری مزمن وریدی بررسی شده است.

راهنمای SVS آن را برای برخی بیماران علامت‌دار در کنار سایر گزینه‌ها مطرح می‌کند.

با این حال Sulodexide برای همه بیماران مبتلا به واریس تجویز نمی‌شود.

پنتوکسی‌فیلین برای واریس

Pentoxifylline یک داروی Vasoactive است که بیشتر در زمینه بیماری‌های دیگری مانند Claudication و برخی موارد زخم وریدی بررسی شده است.

راهنمای SVS مشخصاً اشاره می‌کند که پنتوکسی‌فیلین در بیماران دارای واریس ساده CEAP C2 به‌طور اختصاصی مطالعه نشده است.

بنابراین بهتر است آن را به‌عنوان «قرص معمول درمان واریس» معرفی نکنیم.

آیا ایبوپروفن یا ناپروکسن برای واریس مناسب هستند؟

NSAIDها مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن ممکن است برای درد یا التهاب در شرایط خاص استفاده شوند، اما درمان خود واریس نیستند.

این داروها می‌توانند عوارضی مانند:

• ناراحتی معده
• زخم یا خونریزی گوارشی
• مشکلات کلیوی
• افزایش خطر بعضی مشکلات قلبی‌عروقی

داشته باشند.

بنابراین مصرف مکرر یا طولانی‌مدت آنها باید با احتیاط باشد.

آیا استامینوفن برای درد واریس مفید است؟

استامینوفن ممکن است برای کاهش درد خفیف استفاده شود، اما اثر مستقیمی بر رفلاکس یا رگ واریسی ندارد.

انتخاب مسکن مناسب به شرایط پزشکی فرد و داروهای دیگری که مصرف می‌کند بستگی دارد.

آیا آسپرین برای درمان واریس مفید است؟

خیر، آسپرین درمان معمول واریس نیست.

آسپرین داروی ضدپلاکت است و برای شرایط مشخص قلبی‌عروقی یا برخی بیماری‌های دیگر تجویز می‌شود.

وجود رگ واریسی به‌تنهایی دلیل شروع آسپرین نیست.

مصرف خودسرانه آسپرین می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد.

بنابراین نباید برای «رقیق کردن خون در واریس» خودسرانه مصرف شود.

آیا وارفارین، هپارین یا ریواروکسابان برای واریس استفاده می‌شوند؟

این داروها ضدانعقاد هستند، نه داروی درمان واریس ساده.

وارفارین، هپارین، ریواروکسابان، آپیکسابان و سایر ضدانعقادها ممکن است برای شرایطی مانند:

• DVT
• آمبولی ریه
• بعضی موارد ترومبوز وریدی
• فیبریلاسیون دهلیزی
• یا سایر اندیکاسیون‌های مشخص

تجویز شوند.

وجود رگ واریسی به‌تنهایی دلیل مصرف ضدانعقاد نیست.

این داروها نباید بدون تشخیص پزشکی مصرف یا قطع شوند.

آیا پلاویکس یا کلوپیدوگرل برای درمان واریس است؟

خیر.

Clopidogrel یک داروی ضدپلاکت است و معمولاً برای بیماری‌های قلبی‌عروقی مشخص یا بعد از بعضی مداخلات عروقی تجویز می‌شود.

واریس ساده دلیل مصرف کلوپیدوگرل نیست.

تفاوت داروی واریس با داروی لخته خون چیست؟

این دو موضوع کاملاً متفاوت هستند.

داروهای وریدفعال بیشتر برای کاهش علائم بیماری مزمن وریدی استفاده می‌شوند.

اما داروهای ضدانعقاد برای پیشگیری یا درمان ترومبوز در شرایط مشخص استفاده می‌شوند.

بنابراین نباید داروهایی مانند وارفارین یا ریواروکسابان را در یک فهرست عمومی با دیوسمین و هسپریدین به‌عنوان «داروهای واریس» قرار داد.

داروی گیاهی برای واریس وجود دارد؟

برخی فرآورده‌های گیاهی استانداردشده در بیماری مزمن وریدی بررسی شده‌اند.

مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• Ruscus Extract
• Horse Chestnut Extract
• Red Vine Leaf Extract
• Hydroxyethylrutosides

اما این فرآورده‌ها نیز فقط ممکن است بعضی علائم را کاهش دهند و رگ واریسی را از بین نمی‌برند.

آیا داروهای گیاهی بی‌ضرر هستند؟

خیر.

گیاهی بودن یک محصول به معنی بی‌خطر بودن آن نیست.

ممکن است با:

• داروهای ضدانعقاد
• داروهای فشار خون
• داروهای قلبی
• داروهای دیابت

تداخل ایجاد کند.

بنابراین مصرف مکمل‌های گیاهی، به‌خصوص در فردی که چند دارو مصرف می‌کند، بهتر است با پزشک یا داروساز هماهنگ شود.

ویتامین C یا E داروی واریس هستند؟

خیر.

ویتامین C و E برای عملکرد طبیعی بدن اهمیت دارند، اما مکمل آنها درمان واریس محسوب نمی‌شود.

ویتامین C در ساخت کلاژن نقش دارد و ویتامین E خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد، اما این نقش‌ها به معنی درمان رفلاکس وریدی نیستند.

برای توضیح بیشتر، مقاله ویتامین‌ها و مواد معدنی مفید برای واریس پا را مطالعه کنید.

آیا کرم و ژل برای واریس مؤثر هستند؟

ژل‌ها و کرم‌های موضعی ممکن است در بعضی افراد:

• احساس خنکی
• کاهش موقت ناراحتی
• یا کاهش خشکی پوست

ایجاد کنند.

اما این محصولات نمی‌توانند ورید آسیب‌دیده را ببندند یا رفلاکس را اصلاح کنند.

بنابراین اصطلاح‌هایی مانند:

کرم رفع واریس

یا

ژل از بین برنده رگ واریسی

نباید به‌صورت قطعی استفاده شوند.

پماد واریس چه کاربردی دارد؟

پمادهای مختلفی با ترکیبات گیاهی، منتول یا مواد موضعی در بازار وجود دارند.

ممکن است برای کاهش موقت احساس درد، خستگی یا ناراحتی استفاده شوند، اما شواهد درباره اثربخشی آنها متفاوت است.

برای توضیح کامل‌تر می‌توانید مقاله پماد واریس چیست و چه کاربردی دارد؟ را مطالعه کنید.

بهترین قرص برای واریس چیست؟

یک «بهترین قرص» برای تمام افراد وجود ندارد.

انتخاب دارو به:

• شدت علائم
• وجود تورم
• مرحله بیماری
• داروهای مصرفی دیگر
• بیماری‌های زمینه‌ای
• امکان درمان مداخله‌ای

بستگی دارد.

در راهنمای SVS، MPFF و Ruscus نسبت به بعضی داروهای وریدفعال دیگر پشتوانه شواهد قوی‌تری دارند، اما حتی این داروها نیز بیشتر برای کاهش علائم توصیه شده‌اند.

آیا دافلون بهترین قرص برای واریس است؟

دافلون یکی از پرکاربردترین فرآورده‌های حاوی MPFF است و شواهد بیشتری نسبت به برخی مکمل‌های دیگر دارد.

اما نمی‌توان آن را بهترین انتخاب برای تمام بیماران دانست.

مصرف آن باید متناسب با:

• نوع علائم
• شرایط پزشکی
• داروهای دیگر
• و توصیه پزشک

باشد.

داروی بدون نسخه برای واریس چیست؟

بسته به کشور، برخی فرآورده‌های وریدفعال یا مکمل‌ها ممکن است بدون نسخه عرضه شوند.

اما «بدون نسخه بودن» به معنی مناسب بودن برای همه نیست.

حتی مکمل‌ها می‌توانند با داروهای دیگر تداخل داشته باشند.

مسکن‌های OTC نیز فقط برای کنترل درد هستند و خود واریس را درمان نمی‌کنند.

آیا اسکلروتراپی دارو محسوب می‌شود؟

اسکلروتراپی درمان دارویی خوراکی نیست.

در این روش ماده مخصوصی داخل رگ تزریق می‌شود تا ورید بسته شود.

بنابراین بهتر است اسکلروتراپی را در دسته روش‌های مداخله‌ای درمان واریس قرار دهیم، نه در دسته قرص یا داروی واریس.

آیا لیزر و RF داروهای وریدی هستند؟

خیر.

لیزر داخل وریدی و RF روش‌های حرارتی Endovenous Ablation هستند.

این روش‌ها با دارو کاملاً متفاوت‌اند و برای بستن ورید دارای رفلاکس استفاده می‌شوند.

اگر می‌خواهید این روش‌ها را مقایسه کنید، مقاله درمان واریس پا را مطالعه کنید.

دارو برای ورم پای ناشی از واریس

ورم پا علت‌های متعددی دارد و همیشه ناشی از واریس نیست.

بنابراین قبل از استفاده از دارو باید علت ورم مشخص شود.

اگر تورم ناشی از بیماری مزمن وریدی باشد، ممکن است اقدامات زیر مطرح شوند:

• فعالیت بدنی
• کاهش بی‌حرکتی
• جوراب فشاری در افراد مناسب
• برخی داروهای وریدفعال
• درمان رفلاکس در صورت وجود

داروهای دیورتیک یا ادرارآور به‌طور معمول برای درمان تورم ناشی از واریس ساده استفاده نمی‌شوند، مگر بیماری دیگری مانند نارسایی قلبی یا شرایط مشخص پزشکی وجود داشته باشد.

عوارض داروهای وریدفعال

داروهای وریدفعال نیز ممکن است عوارض داشته باشند.

MPFF، دیوسمین و هسپریدین

در بعضی افراد ممکن است باعث:

• ناراحتی گوارشی
• تهوع
• سردرد
• واکنش پوستی

شوند.

Hydroxyethylrutosides

عوارض احتمالی می‌تواند شامل ناراحتی گوارشی یا سردرد باشد.

Horse Chestnut Extract

ممکن است باعث:

• ناراحتی گوارشی
• سردرد
• سرگیجه
• واکنش حساسیتی

شود.

فرآورده خام شاه‌بلوط هندی نباید مصرف شود.

Calcium Dobesilate

می‌تواند عوارض گوارشی یا سایر عوارض ایجاد کند و مصرف آن باید براساس توصیه پزشکی باشد.

چه کسانی باید قبل از مصرف دارو بیشتر احتیاط کنند؟

قبل از مصرف دارو یا مکمل وریدی، افراد زیر بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت کنند:

• زنان باردار یا شیرده
• افراد دارای بیماری کلیوی
• افراد دارای بیماری کبدی
• افرادی که داروی ضدانعقاد مصرف می‌کنند
• افرادی که چند داروی هم‌زمان مصرف می‌کنند
• سالمندان
• افراد دارای سابقه حساسیت دارویی

آیا دارو می‌تواند جای لیزر یا RF را بگیرد؟

اگر بیمار دارای رفلاکس وریدی مشخص باشد و کاندید درمان مداخله‌ای باشد، دارو معمولاً نمی‌تواند جای درمان رگ معیوب را بگیرد.

راهنمای SVS برای بیماران علامت‌دار و مناسب برای درمان مداخله‌ای، درمان رگ معیوب را بر استفاده طولانی‌مدت صرف از روش‌های محافظه‌کارانه ترجیح می‌دهد.

دارو بیشتر نقش کنترل علائم دارد.

جدول مقایسه داروها و فرآورده‌های مرتبط با واریس

گروه	نمونه	کاربرد اصلی	آیا رگ واریسی را از بین می‌برد؟
داروهای وریدفعال	MPFF / دیوسمین + هسپریدین	کاهش درد، سنگینی و احساس تورم	خیر
وریدفعال گیاهی	Ruscus	کاهش بعضی علائم	خیر
روتوزیدها	Hydroxyethylrutosides	کاهش بعضی علائم وریدی	خیر
فرآورده گیاهی	Horse Chestnut Extract	کاهش احتمالی درد و تورم	خیر
فرآورده گیاهی	Red Vine Leaf Extract	کاهش برخی علائم	خیر
Calcium Dobesilate	داروی وریدفعال	کاهش بعضی علائم	خیر
Sulodexide	داروی مرتبط با CVD	کاهش برخی علائم در بیماران خاص	خیر
NSAID	ایبوپروفن، ناپروکسن	کاهش درد در شرایط خاص	خیر
ضدانعقاد	وارفارین، ریواروکسابان	درمان/پیشگیری لخته در اندیکاسیون مشخص	خیر، داروی واریس ساده نیست
ضدپلاکت	آسپرین، کلوپیدوگرل	بیماری‌های قلبی‌عروقی خاص	خیر، داروی واریس ساده نیست

چه زمانی فقط دارو کافی نیست؟

اگر فرد دارای:

• واریس برجسته و علامت‌دار
• درد مداوم
• تورم قابل توجه
• تغییر رنگ پوست
• اگزمای وریدی
• زخم وریدی
• خونریزی
• یا رفلاکس وریدی در سونوگرافی

باشد، صرفاً مصرف قرص یا مکمل ممکن است کافی نباشد.

در این شرایط باید علت اصلی بیماری بررسی شود.

سوالات متداول درباره داروهای واریس

آیا قرصی وجود دارد که واریس را از بین ببرد؟

خیر. قرص‌ها می‌توانند بعضی علائم را کاهش دهند، اما رگ واریسی یا رفلاکس را از بین نمی‌برند.

بهترین قرص برای واریس چیست؟

برای همه یکسان نیست. MPFF و Ruscus از گزینه‌هایی هستند که در راهنماها برای کاهش علائم مطرح شده‌اند، اما انتخاب دارو باید متناسب با بیمار باشد.

آیا دافلون واریس را درمان می‌کند؟

دافلون ممکن است بعضی علائم بیماری وریدی را کاهش دهد، اما رگ معیوب را درمان نمی‌کند.

آیا آسپرین برای واریس خوب است؟

آسپرین داروی درمان واریس نیست و نباید فقط به دلیل داشتن واریس مصرف شود.

آیا وارفارین برای واریس استفاده می‌شود؟

خیر، مگر اینکه بیمار مشکل جداگانه‌ای مثل ترومبوز یا اندیکاسیون مشخص ضدانعقاد داشته باشد.

آیا داروی گیاهی برای واریس وجود دارد؟

برخی فرآورده‌های استانداردشده مانند Ruscus، Horse Chestnut و Red Vine Leaf Extract برای کاهش بعضی علائم بررسی شده‌اند، اما درمان قطعی نیستند.

آیا پماد و ژل واریس مؤثر هستند؟

ممکن است علائم را موقتاً کاهش دهند، اما ورید آسیب‌دیده را از بین نمی‌برند.

آیا مصرف دارو می‌تواند مانع نیاز به لیزر شود؟

اگر ورید دارای رفلاکس و نیازمند درمان مداخله‌ای باشد، دارو معمولاً نمی‌تواند جای درمان رگ را بگیرد.

آیا پنتوکسی‌فیلین برای واریس مناسب است؟

این دارو بیشتر در زمینه‌هایی مثل Claudication یا برخی زخم‌های وریدی بررسی شده و شواهد مشخصی برای واریس ساده C2 وجود ندارد.

جمع‌بندی

داروها در درمان واریس بیشتر برای کنترل علائم استفاده می‌شوند.

داروهای وریدفعال مانند:

• MPFF
• Ruscus
• Hydroxyethylrutosides
• Calcium Dobesilate
• Horse Chestnut Extract
• Red Vine Leaf Extract
• Sulodexide

ممکن است در بعضی بیماران به کاهش درد، سنگینی، احساس تورم یا گرفتگی کمک کنند، اما هیچ‌کدام رگ واریسی را از بین نمی‌برند.

داروهایی مانند آسپرین، وارفارین، ریواروکسابان یا کلوپیدوگرل نیز نباید به‌عنوان «داروی واریس» معرفی شوند؛ این داروها برای شرایط جداگانه و اندیکاسیون‌های مشخص استفاده می‌شوند.

اگر واریس علامت‌دار و همراه با رفلاکس باشد، بهتر است علاوه بر کنترل علائم، وضعیت سیستم وریدی بررسی شود و در صورت نیاز روش مناسب درمان واریس پا انتخاب شود.