طبقه‌بندی CEAP واریس چیست؟ مراحل C0 تا C6 به زبان ساده

اگر در گزارش پزشکی یا هنگام مطالعه درباره واریس با عباراتی مانند CEAP C2، C3، C4 یا C6 روبه‌رو شده‌اید، این حروف و اعداد برای توصیف وضعیت بیماری‌های وریدی پا استفاده می‌شوند.

CEAP یکی از شناخته‌شده‌ترین سیستم‌های استاندارد برای طبقه‌بندی بیماری‌های مزمن وریدی است. پزشکان و پژوهشگران با استفاده از آن می‌توانند وضعیت بیمار را بر اساس علائم بالینی، علت بیماری، رگ‌های درگیر و نوع اختلال جریان خون توصیف کنند.

برای مثال:

• C1 معمولاً به رگ‌های عنکبوتی و رتیکولار اشاره دارد.
• C2 نشان‌دهنده وجود واریس است.
• C3 زمانی مطرح می‌شود که ادم یا تورم مرتبط با بیماری وریدی وجود داشته باشد.
• C4 شامل تغییرات پوستی ناشی از بیماری وریدی است.
• C5 به زخم وریدی بهبود‌یافته اشاره می‌کند.
• C6 نشان‌دهنده زخم وریدی فعال است.

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

CEAP فقط یک جدول «مراحل واریس از خفیف تا شدید» نیست.

این سیستم اطلاعات بسیار بیشتری درباره علت و محل بیماری و مکانیسم ایجاد آن ارائه می‌دهد. به همین دلیل در این راهنمای ایران واریس، علاوه بر مراحل C0 تا C6، معنی چهار حرف C، E، A و P را نیز به زبان ساده بررسی می‌کنیم.

اطلاعات این صفحه برای افزایش آگاهی درباره بیماری‌های وریدی است. تعیین کلاس CEAP و تصمیم درباره درمان واریس پا باید بر اساس معاینه، شرح حال و در صورت نیاز بررسی‌های تکمیلی مانند سونوگرافی Duplex انجام شود.

CEAP مخفف چیست؟

CEAP از چهار بخش تشکیل شده است:

C = Clinical
وضعیت بالینی و علائم قابل مشاهده

E = Etiologic
علت بیماری

A = Anatomic
بخش یا نوع ورید درگیر

P = Pathophysiologic
مکانیسم اختلال جریان خون

بنابراین CEAP تلاش می‌کند به چهار سؤال پاسخ دهد:

1. بیماری از نظر بالینی چگونه دیده می‌شود؟
2. علت آن چیست؟
3. کدام بخش سیستم وریدی درگیر است؟
4. مشکل جریان خون از چه نوعی است؟

این ساختار باعث می‌شود دو بیمار که ظاهراً هر دو «واریس» دارند، بتوانند طبقه‌بندی متفاوتی داشته باشند.

چرا از طبقه‌بندی CEAP استفاده می‌شود؟

بیماری‌های وریدی طیف بسیار گسترده‌ای دارند.

یک بیمار ممکن است فقط چند رگ عنکبوتی روی پا داشته باشد، در حالی که فرد دیگری علاوه بر رگ‌های واریسی، تورم، تغییر رنگ پوست یا زخم وریدی داشته باشد.

اگر همه این افراد فقط با عنوان «مبتلا به واریس» توصیف شوند، اطلاعات مهمی درباره وضعیت آنها از دست می‌رود.

CEAP کمک می‌کند بیماری به شکل استانداردتری ثبت شود.

این سیستم می‌تواند برای موارد زیر کاربرد داشته باشد:

• توصیف دقیق وضعیت بیماری
• ارتباط بهتر میان پزشکان
• ثبت اطلاعات در پرونده پزشکی
• مقایسه بیماران در مطالعات علمی
• ارزیابی بیماری‌های مزمن وریدی
• برنامه‌ریزی بررسی‌های تکمیلی
• دنبال کردن وضعیت بیمار در طول زمان

طبقه‌بندی بالینی CEAP از C0 تا C6

بخشی که برای بیشتر بیماران قابل فهم و کاربردی‌تر است، Clinical Classification یا حرف C است.

در این بخش بیماری از C0 تا C6 طبقه‌بندی می‌شود.

کلاس CEAP	مفهوم اصلی
C0	هیچ علامت قابل مشاهده یا لمس بیماری وریدی وجود ندارد
C1	رگ‌های عنکبوتی یا رتیکولار
C2	وریدهای واریسی
C3	ادم یا تورم مرتبط با بیماری وریدی
C4	تغییرات پوست و بافت زیر پوست
C5	زخم وریدی که بهبود یافته است
C6	زخم وریدی فعال

در نسخه به‌روزشده CEAP، زیرگروه‌هایی مانند C2r، C4a، C4b، C4c و C6r نیز وجود دارند.

مرحله C0 چیست؟

در C0 هیچ نشانه قابل مشاهده یا قابل لمس از بیماری وریدی وجود ندارد.

یعنی ممکن است فرد از علائمی مانند:

• احساس سنگینی
• درد
• ناراحتی
• خستگی پا

شکایت داشته باشد، اما در معاینه هنوز رگ عنکبوتی، واریس، تورم یا تغییر پوستی مشخصی دیده نشود.

بنابراین C0 به معنی «محال بودن وجود مشکل وریدی» نیست؛ بلکه به این معنی است که علامت بالینی قابل مشاهده یا لمس مشخصی وجود ندارد.

مرحله C1 چیست؟

در C1 معمولاً تلانژکتازی یا رگ‌های عنکبوتی و رگ‌های رتیکولار دیده می‌شوند.

رگ عنکبوتی چیست؟

رگ‌های عنکبوتی عروق بسیار کوچک و سطحی هستند که معمولاً به رنگ:

• قرمز
• بنفش
• آبی

زیر پوست دیده می‌شوند.

ظاهر آنها ممکن است شبیه شبکه یا شاخه‌های ظریف باشد.

رگ رتیکولار چیست؟

رگ‌های رتیکولار بزرگ‌تر از تلانژکتازی‌ها هستند، اما هنوز معمولاً کوچک‌تر از وریدهای واریسی واقعی محسوب می‌شوند.

این رگ‌ها اغلب به شکل خطوط آبی یا سبز زیر پوست قابل مشاهده‌اند.

آیا C1 خطرناک است؟

وجود C1 به‌تنهایی به معنی بیماری شدید وریدی نیست.

در بسیاری از افراد، مسئله اصلی ظاهر رگ‌هاست.

اما اگر رگ‌های سطحی همراه با علائم دیگری مانند درد، تورم یا سابقه واریس باشند، ممکن است بررسی بیشتر منطقی باشد.

مرحله C2 چیست؟

C2 مرحله‌ای است که وریدهای واریسی واقعی وجود دارند.

رگ‌های واریسی معمولاً:

• گشاد
• پیچ‌خورده
• برجسته
• قابل مشاهده یا لمس

هستند.

در این مرحله ممکن است بیمار علاوه بر ظاهر رگ‌ها، علائمی مانند سنگینی، درد یا احساس خستگی پا نیز داشته باشد.

C2r چیست؟

در نسخه ۲۰۲۰ CEAP، زیرگروه C2r اضافه شده است.

حرف r مخفف Recurrent است.

بنابراین:

C2r = واریس عودکننده

یعنی بیماری واریسی پس از درمان قبلی دوباره ظاهر شده است.

این تفکیک اهمیت دارد، چون واریس اولیه و واریس عودکرده ممکن است علت‌ها و مسیر بررسی متفاوتی داشته باشند.

مرحله C3 چیست؟

در C3 علاوه بر بیماری وریدی، ادم یا تورم پا وجود دارد.

تورم معمولاً در:

• مچ پا
• پایین ساق
• یا بخش‌های دیگر اندام تحتانی

مشاهده می‌شود.

ممکن است تورم در پایان روز بیشتر باشد و پس از استراحت یا بالا گذاشتن پا کاهش پیدا کند.

با این حال، یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

هر تورم پایی ناشی از بیماری وریدی نیست.

بیماری‌های قلبی، کلیوی، لنفاوی، برخی داروها، DVT و مشکلات دیگر نیز می‌توانند تورم ایجاد کنند.

بنابراین قرار دادن بیمار در C3 باید زمانی انجام شود که تورم با بیماری وریدی مرتبط باشد.

مرحله C4 چیست؟

در C4 بیماری وریدی باعث تغییرات پوست یا بافت زیر پوست شده است.

این مرحله در CEAP جدید به زیرگروه‌های:

• C4a
• C4b
• C4c

تقسیم می‌شود.

C4a چیست؟

C4a شامل:

تغییر رنگ پوست یا اگزمای وریدی

است.

تغییر رنگ پوست

در بیماری وریدی مزمن ممکن است پوست ناحیه پایین ساق یا اطراف مچ به تدریج:

• قهوه‌ای
• تیره
• قرمز مایل به قهوه‌ای

شود.

این تغییر رنگ معمولاً نتیجه فشار وریدی مزمن و تغییرات ایجادشده در بافت‌هاست.

اگزمای وریدی

اگزمای وریدی می‌تواند باعث:

• خارش
• قرمزی
• پوسته‌ریزی
• خشکی
• التهاب پوست

شود.

وجود این تغییرات نشان می‌دهد بیماری از یک مشکل صرفاً ظاهری رگ‌ها فراتر رفته است.

C4b چیست؟

C4b شامل تغییرات مهم‌تر پوست و بافت زیرجلدی است؛ از جمله:

• Lipodermatosclerosis
• Atrophie Blanche

لیپودرماتواسکلروز چیست؟

در Lipodermatosclerosis پوست و بافت زیر آن ممکن است:

• سفت
• ضخیم
• دردناک
• تغییرشکل‌یافته

شود.

این تغییر معمولاً در بخش پایین ساق دیده می‌شود.

آتروفی بلانش چیست؟

Atrophie Blanche به نواحی سفید و آتروفیک پوست گفته می‌شود که ممکن است با تغییرات عروقی اطراف همراه باشند.

وجود این تغییرات از نشانه‌های بیماری وریدی پیشرفته‌تر محسوب می‌شود.

C4c چیست؟

C4c یا Corona Phlebectatica در نسخه به‌روزشده سال ۲۰۲۰ CEAP به‌عنوان زیرگروه مستقل C4 اضافه شد.

Corona Phlebectatica به مجموعه‌ای از رگ‌های کوچک و متراکم در اطراف مچ یا قسمت داخلی پا گفته می‌شود.

ممکن است این عروق به صورت شبکه‌ای از رگ‌های آبی یا قرمز اطراف مچ دیده شوند.

اهمیت این یافته این است که می‌تواند با بیماری مزمن وریدی مهم‌تر همراه باشد و به همین دلیل در CEAP 2020 جایگاه مستقلی پیدا کرده است.

مرحله C5 چیست؟

C5 به بیماری گفته می‌شود که سابقه زخم وریدی دارد، اما زخم در حال حاضر بهبود یافته است.

این نکته بسیار مهم است:

بهبود زخم به این معنی نیست که سابقه بیماری پیشرفته وریدی از بین رفته است.

فردی که قبلاً زخم وریدی داشته است همچنان نیازمند توجه به علت زمینه‌ای و احتمال عود زخم است.

به همین دلیل C5 از C4 جدا شده است.

مرحله C6 چیست؟

C6 نشان‌دهنده وجود زخم وریدی فعال است.

زخم وریدی معمولاً در:

• پایین ساق
• اطراف مچ
• به‌خصوص ناحیه داخلی مچ

دیده می‌شود.

این زخم‌ها می‌توانند نتیجه فشار وریدی مزمن و اختلال طولانی‌مدت در بازگشت خون باشند.

C6 یکی از مهم‌ترین تظاهرات بیماری مزمن وریدی است و نیازمند ارزیابی علت زخم و درمان مناسب است.

اما هر زخم پا وریدی نیست.

زخم ممکن است ناشی از:

• بیماری شریانی
• دیابت
• فشار
• نوروپاتی
• عفونت
• بیماری‌های دیگر

باشد.

بنابراین تشخیص نوع زخم اهمیت زیادی دارد.

C6r چیست؟

در نسخه جدید CEAP، C6r برای زخم وریدی فعال عودکننده در نظر گرفته شده است.

یعنی بیمار قبلاً زخم وریدی داشته، زخم بهبود یافته و سپس دوباره ایجاد شده است.

این تمایز برای ثبت دقیق‌تر سابقه بیماری و بررسی احتمال عود اهمیت دارد.

آیا مراحل C0 تا C6 یعنی بیماری همیشه مرحله به مرحله پیشرفت می‌کند؟

خیر.

این یکی از مهم‌ترین سوءبرداشت‌ها درباره CEAP است.

CEAP را نباید مانند پله‌هایی تصور کرد که هر بیمار الزاماً از:

C1 → C2 → C3 → C4 → C5 → C6

عبور می‌کند.

همه افراد دارای C1 به C2 نمی‌رسند و همه بیماران C2 نیز در آینده زخم وریدی پیدا نمی‌کنند.

حتی NICE اشاره کرده است که هنوز شواهد کافی برای پیش‌بینی دقیق اینکه کدام بیمار مبتلا به C2 یا C3 به مراحل واریس پا پیشرفته‌تر مانند C5 یا C6 می‌رسد وجود ندارد.

بنابراین CEAP بیشتر وضعیت فعلی بیمار را توصیف می‌کند تا اینکه آینده او را با قطعیت پیش‌بینی کند.

آیا عدد بالاتر CEAP همیشه یعنی بیماری شدیدتر است؟

به‌صورت کلی کلاس‌های بالاتر نشان‌دهنده یافته‌های بالینی پیشرفته‌تری هستند، اما عبارت «شدت بیماری» باید با احتیاط استفاده شود.

CEAP یک سیستم طبقه‌بندی است، نه یک امتیاز ساده شدت بیماری.

برای مثال:

• میزان درد بیمار
• شدت رفلاکس
• کیفیت زندگی
• تعداد وریدهای درگیر
• علت بیماری

فقط از عدد C مشخص نمی‌شوند.

به همین دلیل پزشک برای تصمیم درمان فقط به C2 یا C3 بودن بیمار نگاه نمی‌کند.

تفاوت CEAP با مراحل واریس چیست؟

در زبان عمومی معمولاً درباره «مراحل واریس» صحبت می‌شود.

اما CEAP دقیق‌تر از یک طبقه‌بندی ساده مراحل است.

مثلاً C3 به این معنی نیست که «واریس درجه سه» است.

بلکه C3 یعنی:

بیماری وریدی همراه با ادم.

همین تفاوت کوچک در واژه‌ها از نظر علمی بسیار مهم است.

حرف E در CEAP به چه معناست؟

E = Etiology یا علت بیماری

در این بخش مشخص می‌شود بیماری وریدی از چه منشأیی ایجاد شده است.

طبقه‌بندی می‌تواند شامل مواردی مانند:

Ep – Primary

بیماری وریدی اولیه.

برای مثال بسیاری از موارد واریس اولیه در این گروه قرار می‌گیرند.

Ec – Congenital

اختلال با منشأ مادرزادی.

Es – Secondary

بیماری ثانویه به مشکل دیگری.

یکی از نمونه‌های مهم، آسیب سیستم وریدی پس از ترومبوز است.

En

زمانی که علت وریدی مشخصی شناسایی نشده است.

نسخه جدید CEAP جزئیات بیشتری نیز برای بعضی علل ثانویه در نظر گرفته است.

حرف A در CEAP چیست؟

A = Anatomy یا محل آناتومیک بیماری

این بخش مشخص می‌کند کدام قسمت سیستم وریدی درگیر است.

As

وریدهای سطحی

Ad

وریدهای عمقی

Ap

وریدهای پرفوران

An

زمانی که محل وریدی مشخصی شناسایی نشده باشد.

برای مثال دو بیمار C2 ممکن است هر دو واریس داشته باشند، اما درگیری آناتومیک آنها متفاوت باشد.

حرف P در CEAP چیست؟

P = Pathophysiology یا مکانیسم اختلال

این بخش توضیح می‌دهد مشکل اصلی جریان خون چیست.

مهم‌ترین حالت‌ها عبارت‌اند از:

Pr – Reflux

رفلاکس یا بازگشت غیرطبیعی خون.

Po – Obstruction

انسداد جریان وریدی.

Pr,o

وجود هم‌زمان رفلاکس و انسداد.

Pn

زمانی که مکانیسم وریدی مشخصی شناسایی نشده است.

این بخش اهمیت بسیار زیادی دارد، چون دو بیمار ممکن است ظاهر بالینی مشابهی داشته باشند اما یکی به علت رفلاکس و دیگری به علت انسداد دچار بیماری شده باشد.

یک نمونه CEAP چگونه خوانده می‌شود؟

فرض کنیم در پرونده فردی نوشته شده است:

C2, Ep, As, Pr

به زبان ساده یعنی:

• C2: واریس وجود دارد.
• Ep: بیماری اولیه است.
• As: وریدهای سطحی درگیر هستند.
• Pr: مکانیسم اصلی رفلاکس است.

این مثال نشان می‌دهد چرا فقط گفتن «بیمار C2 است» تمام اطلاعات CEAP را منتقل نمی‌کند.

CEAP Symptomatic و Asymptomatic چیست؟

در طبقه‌بندی بالینی ممکن است مشخص شود بیمار:

Symptomatic = علامت‌دار

یا

Asymptomatic = بدون علامت

است.

برای مثال دو فرد ممکن است هر دو C2 داشته باشند.

فرد اول فقط رگ‌های برجسته دارد و هیچ ناراحتی ندارد.

فرد دوم علاوه بر واریس، درد و سنگینی قابل توجه تجربه می‌کند.

از نظر تصمیم درمان این تفاوت می‌تواند مهم باشد.

علائم وریدی چه چیزهایی هستند؟

بیماری وریدی ممکن است با علائمی مانند:

• درد
• احساس سنگینی
• احساس خستگی
• تورم
• خارش
• ناراحتی پا

همراه باشد.

اما این علائم اختصاصی واریس نیستند و باید در کنار معاینه و یافته‌های دیگر تفسیر شوند.

آیا می‌توان CEAP را از روی عکس پا مشخص کرد؟

فقط بخشی از آن را می‌توان حدس زد، اما طبقه‌بندی کامل CEAP از روی عکس امکان‌پذیر نیست.

با عکس ممکن است بتوان وجود:

• رگ عنکبوتی
• واریس
• تورم ظاهری
• تغییرات پوستی
• زخم

را مشاهده کرد.

اما نمی‌توان با عکس مشخص کرد:

• علت بیماری چیست؟
• رفلاکس وجود دارد یا نه؟
• ورید سطحی یا عمقی درگیر است؟
• انسداد وجود دارد؟
• مسیر دقیق بیماری کجاست؟

برای این موارد شرح حال، معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی Duplex لازم است.

نقش سونوگرافی داپلکس در تعیین CEAP چیست؟

بخش Clinical طبقه‌بندی بر اساس یافته‌های بالینی مشخص می‌شود، اما برای تعیین بخش‌های آناتومیک و پاتوفیزیولوژیک ممکن است اطلاعات سونوگرافی بسیار مهم باشند.

Duplex Ultrasound می‌تواند به بررسی:

• رفلاکس
• انسداد
• وریدهای سطحی
• وریدهای عمقی
• پرفوران‌ها
• محل دقیق اختلال

کمک کند.

به همین دلیل CEAP کامل فقط یک «طبقه‌بندی ظاهری» نیست.

آیا C1 نیاز به درمان دارد؟

نه همیشه.

در C1 ممکن است رگ‌های عنکبوتی یا رتیکولار بیشتر مسئله زیبایی باشند.

اگر فرد علامتی ندارد و بیماری مهم دیگری وجود ندارد، درمان ممکن است صرفاً بر اساس خواسته فرد مطرح شود.

اما اگر علائم، واریس، تورم یا سایر نشانه‌های بیماری وریدی وجود داشته باشند، ارزیابی متفاوت خواهد بود.

آیا C2 باید درمان شود؟

وجود واریس C2 به‌تنهایی به معنی اجبار به درمان نیست.

تصمیم به درمان می‌تواند به:

• وجود علائم
• رفلاکس
• محل ورید
• تأثیر بر کیفیت زندگی
• سابقه عوارض
• خواسته بیمار

بستگی داشته باشد.

اگر بیمار دارای واریس علامت‌دار باشد، بررسی سیستم وریدی می‌تواند برای تصمیم‌گیری درباره درمان اهمیت داشته باشد.

درمان C3 چگونه است؟

در C3، علاوه بر بیماری وریدی، تورم وجود دارد.

اول باید مشخص شود تورم واقعاً منشاء وریدی دارد.

اگر علت بیماری وریدی باشد، درمان می‌تواند بسته به شرایط شامل:

• مدیریت عوامل زمینه‌ای
• فعالیت بدنی
• درمان فشاری در بیماران مناسب
• بررسی رفلاکس
• درمان ورید معیوب در صورت نیاز

باشد.

درمان C4 چگونه است؟

در C4 علاوه بر مشکل وریدی، تغییرات پوستی ایجاد شده است.

در این مرحله فقط استفاده از کرم برای پوست معمولاً پاسخ کامل به بیماری نیست.

باید:

• علت بیماری وریدی بررسی شود.
• رفلاکس یا انسداد احتمالی مشخص شود.
• پوست مراقبت شود.
• درمان علت زمینه‌ای در صورت اندیکاسیون بررسی شود.

وجود C4 می‌تواند اهمیت ارزیابی تخصصی را بیشتر کند.

درمان C5 و C6 چگونه است؟

در C5 بیمار سابقه زخم وریدی دارد.

در C6 زخم فعال است.

مدیریت این بیماران معمولاً چندبخشی است و ممکن است شامل:

• تشخیص صحیح نوع زخم
• بررسی گردش خون شریانی
• بررسی سیستم وریدی
• درمان فشاری در صورت مناسب بودن
• مراقبت زخم
• درمان رفلاکس وریدی در بیماران مناسب
• کنترل عوامل مؤثر بر ترمیم

باشد.

درمان زخم بدون بررسی علت زمینه‌ای می‌تواند احتمال عود را افزایش دهد.

CEAP چه ارتباطی با درمان واریس پا دارد؟

CEAP کمک می‌کند بیمار فقط با عبارت مبهم «واریس دارد» توصیف نشود.

برای مثال:

بیمار A:
C2 و فقط رگ‌های واریسی علامت‌دار دارد.

بیمار B:
C4b و علاوه بر واریس، تغییرات بافتی قابل توجه دارد.

بیمار C:
C6 و زخم وریدی فعال دارد.

طبیعی است که اولویت‌ها و برنامه درمان این سه نفر یکسان نباشد.

اما CEAP به‌تنهایی روش درمان را انتخاب نمی‌کند.

برای انتخاب درمان باید موارد دیگری مانند:

• سونوگرافی Duplex
• محل رفلاکس
• آناتومی ورید
• وضعیت وریدهای عمقی
• بیماری‌های همراه
• هدف درمان

نیز بررسی شوند.

آیا برای C2 همیشه لیزر لازم است؟

خیر.

C2 فقط وجود ورید واریسی را نشان می‌دهد.

این طبقه‌بندی مشخص نمی‌کند که بیمار حتماً باید EVLA انجام دهد.

اگر سونوگرافی نشان دهد یک ورید اصلی دارای رفلاکس مناسب برای درمان داخل‌وریدی است، ممکن است روش‌هایی مانند لیزر یا RF مطرح شوند.

در بیمار دیگری ممکن است اسکلروتراپی، فلبکتومی یا روش دیگری مناسب‌تر باشد.

CEAP وضعیت بیماری را توصیف می‌کند؛ نسخه درمانی نیست.

آیا C6 یعنی واریس حتماً بسیار خطرناک شده است؟

C6 نشان‌دهنده وجود زخم وریدی فعال است و از نظر بیماری مزمن وریدی یافته مهمی محسوب می‌شود.

اما عبارت «خطرناک» می‌تواند برداشت اشتباهی ایجاد کند.

C6 به معنی سرطان، قطع عضو یا یک وضعیت حتماً تهدیدکننده حیات نیست.

با این حال زخم فعال نیازمند ارزیابی و درمان مناسب است و نباید نادیده گرفته شود.

آیا ممکن است دو پا CEAP متفاوت داشته باشند؟

بله.

طبقه‌بندی هر اندام باید جداگانه انجام شود.

برای مثال ممکن است:

پای راست C2

و

پای چپ C4a

باشد.

این موضوع نشان می‌دهد بیماری وریدی همیشه در دو پا به یک شکل پیشرفت نمی‌کند.

آیا CEAP بعد از درمان تغییر می‌کند؟

بعضی یافته‌ها ممکن است پس از درمان تغییر کنند، اما سابقه بعضی مراحل اهمیت خود را حفظ می‌کند.

برای مثال فردی که زخم وریدی فعال داشته و زخم او بهبود یافته است، از C6 به وضعیت C5 می‌رسد.

همچنین در نسخه CEAP 2020 برای بعضی موارد عود، Modifier مخصوص «r» در نظر گرفته شده است.

CEAP 2020 چه تغییراتی داشته است؟

نسخه CEAP در طول زمان به‌روزرسانی شده است.

در بازنگری سال ۲۰۲۰ چند تغییر مهم ایجاد شد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اضافه شدن C4c برای Corona Phlebectatica
• اضافه شدن علامت r برای واریس عودکننده C2r
• اضافه شدن C6r برای زخم وریدی فعال عودکننده
• اصلاح برخی جزئیات بخش علت
• استفاده از نام‌های اختصاری رایج‌تر برای رگ‌های درگیر

هدف این تغییرات، دقیق‌تر و کاربردی‌تر شدن طبقه‌بندی بوده است.

تفاوت CEAP با VCSS چیست؟

CEAP و VCSS هدف یکسانی ندارند.

CEAP برای طبقه‌بندی بیماری وریدی استفاده می‌شود.

VCSS یا Venous Clinical Severity Score بیشتر برای ارزیابی شدت برخی علائم و تغییرات و دنبال کردن وضعیت بیمار در طول زمان طراحی شده است.

بنابراین ممکن است در مطالعات یا مراکز تخصصی از هر دو ابزار در کنار یکدیگر استفاده شود.

چه زمانی دانستن CEAP برای بیمار مفید است؟

دانستن مفهوم CEAP می‌تواند به بیمار کمک کند گزارش پزشکی خود را بهتر بفهمد.

برای مثال اگر نوشته شده C2، بیمار می‌داند منظور وجود واریس است.

اگر C4a ثبت شده باشد، می‌داند تغییرات پوستی مانند Pigmentation یا Eczema نیز وجود دارد.

اما توصیه نمی‌شود فرد فقط براساس CEAP خودش درباره نوع درمان تصمیم بگیرد.

این طبقه‌بندی بخشی از تصویر بزرگ‌تر بیماری است.

چه زمانی باید برای بررسی تخصصی مراجعه کرد؟

اگر بیماری وریدی با موارد زیر همراه باشد، ارزیابی دقیق‌تر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند:

• واریس همراه با درد یا سنگینی
• تورم مداوم
• تغییر رنگ پوست
• اگزما
• سفتی پوست
• رگ سفت و دردناک
• خونریزی از واریس
• سابقه زخم وریدی
• زخم فعال ساق یا مچ
• عود واریس بعد از درمان

همچنین تورم ناگهانی یک پا، تنگی نفس یا درد قفسه سینه را نباید فقط به واریس نسبت داد و ممکن است نیاز به بررسی فوری داشته باشد.

سوالات متداول درباره طبقه‌بندی CEAP

CEAP C1 یعنی چه؟

C1 به وجود تلانژکتازی یا رگ‌های عنکبوتی و رگ‌های رتیکولار اشاره دارد.

CEAP C2 یعنی چه؟

C2 نشان‌دهنده وجود وریدهای واریسی است.

CEAP C3 چیست؟

C3 زمانی استفاده می‌شود که ادم یا تورم مرتبط با بیماری وریدی وجود داشته باشد.

CEAP C4 خطرناک است؟

C4 به وجود تغییرات پوست و بافت زیرجلدی ناشی از بیماری وریدی اشاره دارد. این مرحله نیازمند توجه بیشتری به علت زمینه‌ای است، اما واژه «خطرناک» به‌تنهایی توصیف دقیقی نیست.

CEAP C5 یعنی زخم هنوز وجود دارد؟

خیر. C5 یعنی بیمار سابقه زخم وریدی دارد اما زخم در حال حاضر بهبود یافته است.

C6 در واریس یعنی چه؟

C6 نشان‌دهنده زخم وریدی فعال است.

آیا C2 حتماً به C3 و C4 تبدیل می‌شود؟

خیر. همه بیماران مسیر پیشرفت یکسانی ندارند و نمی‌توان براساس C2 بودن، آینده بیماری را با قطعیت پیش‌بینی کرد.

آیا CEAP روش درمان را مشخص می‌کند؟

خیر. CEAP یک سیستم طبقه‌بندی است. انتخاب درمان به علائم، سونوگرافی، رفلاکس یا انسداد، آناتومی رگ و شرایط فرد بستگی دارد.

آیا رگ عنکبوتی C1 محسوب می‌شود؟

بله. Telangiectasia و رگ‌های رتیکولار در بخش Clinical طبقه‌بندی CEAP در C1 قرار می‌گیرند.

آیا واریس عودکرده طبقه‌بندی جداگانه دارد؟

بله. در CEAP 2020 اصطلاح C2r برای واریس عودکننده اضافه شده است.

جمع‌بندی

CEAP یک سیستم استاندارد برای طبقه‌بندی بیماری‌های مزمن وریدی است و از چهار بخش تشکیل می‌شود:

Clinical + Etiology + Anatomy + Pathophysiology

در بخش بالینی:

C0: بدون نشانه قابل مشاهده
C1: رگ عنکبوتی یا رتیکولار
C2: واریس
C3: تورم
C4: تغییرات پوستی و بافتی
C5: زخم وریدی بهبود‌یافته
C6: زخم وریدی فعال

اما مهم‌ترین نکته این است که CEAP را نباید صرفاً به عنوان «درجه‌بندی شدت واریس» یا یک مسیر اجتناب‌ناپذیر از C1 تا C6 تفسیر کرد.

CEAP وضعیت بیمار را استاندارد می‌کند؛ اما برای تصمیم‌گیری درباره درمان همچنان باید علت بیماری، محل رگ درگیر، وجود رفلاکس یا انسداد و نتیجه ارزیابی بالینی و سونوگرافی در نظر گرفته شود.

در ایران واریس می‌توان این رابطه را بسیار ساده خلاصه کرد:

CEAP می‌گوید بیماری چگونه طبقه‌بندی می‌شود؛ سونوگرافی مشخص می‌کند سیستم وریدی چگونه کار می‌کند؛ و مجموعه این اطلاعات به انتخاب درمان مناسب کمک می‌کند.