آزمایش‌های تشخیص واریس؛ از معاینه تا سونوگرافی داپلکس
تشخیص واریس همیشه به معنی انجام تعداد زیادی آزمایش نیست.
در بسیاری از افراد، رگ‌های واریسی با شرح حال و معاینه بالینی قابل شناسایی هستند. اگر بیمار علائم واریس داشته باشد، قرار باشد درمان مداخله‌ای انجام شود یا پزشک بخواهد منبع رفلاکس وریدی را مشخص کند، مهم‌ترین بررسی تصویربرداری معمولاً سونوگرافی داپلکس وریدی (Duplex Ultrasound) است.
راهنمای SVS/AVF/AVLS، سونوگرافی داپلر را تست تشخیصی انتخابی برای ارزیابی رفلاکس وریدی اندام تحتانی می‌داند.
NICE نیز تأکید می‌کند افرادی که به علت واریس علامت‌دار به سرویس عروقی ارجاع می‌شوند، باید امکان ارزیابی کامل بالینی و Duplex Ultrasound را داشته باشند.
تهیه و تدوین: تحریریه تخصصی ایران واریس
آیا برای تشخیص واریس آزمایش خون لازم است؟
معمولاً خیر.
واریس با آزمایش خون تشخیص داده نمی‌شود.
هیچ آزمایش خون اختصاصی وجود ندارد که بتواند نشان دهد فرد «واریس دارد یا ندارد».
آزمایش خون ممکن است در شرایط دیگری درخواست شود، برای مثال:
- پیش از بعضی مداخلات
- بررسی بیماری زمینه‌ای
- ارزیابی مشکلات انعقادی
- یا بررسی علت دیگری برای تورم پا
اما برای تشخیص خود واریس، آزمایش خون تست اصلی نیست.
واریس چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص معمولاً در چند مرحله انجام می‌شود:
- بررسی علائم و سابقه بیمار
- معاینه پاها
- در صورت نیاز، سونوگرافی داپلکس
- استفاده از تصویربرداری پیشرفته فقط در موارد خاص
بنابراین برخلاف تصور رایج، همه بیماران نیاز به CT، MRI یا ونوگرافی ندارند.
مرحله اول: شرح حال بیمار
پزشک معمولاً درباره موارد زیر سؤال می‌کند:
- زمان شروع رگ‌های برجسته
- درد یا سنگینی پا
- تورم
- خارش
- گرفتگی عضلات
- تغییر رنگ پوست
- سابقه زخم پا
- سابقه خانوادگی واریس
- بارداری
- سابقه DVT
- جراحی یا درمان قبلی واریس
- شغل‌های نشسته یا ایستاده
- داروهای مصرفی
این اطلاعات کمک می‌کنند مشخص شود آیا علائم احتمالاً با بیماری وریدی مرتبط هستند یا باید علت دیگری بررسی شود.
مرحله دوم: معاینه بالینی
پزشک پاها را از نظر:
- رگ‌های برجسته
- مسیر و پراکندگی واریس
- تورم
- تغییر رنگ پوست
- اگزمای وریدی
- سفت شدن پوست
- زخم
- نشانه‌های ترومبوز سطحی
بررسی می‌کند.
در بسیاری از موارد معاینه در حالت ایستاده انجام می‌شود، زیرا وریدهای سطحی در این حالت واضح‌تر هستند.
آیا فقط نگاه کردن به رگ‌ها برای انتخاب درمان کافی است؟
نه همیشه.
یک اصل مهم این است:
رگی که روی پوست دیده می‌شود الزاماً منبع اصلی رفلاکس نیست.
ممکن است یک شاخه برجسته دیده شود، اما منبع اصلی مشکل در:
- ورید صافن بزرگ
- ورید صافن کوچک
- وریدهای اکسسوری
- وریدهای پرفوراتور
- یا در موارد خاص‌تر سیستم وریدی لگن
باشد.
به همین دلیل در بیمار مناسب، Duplex Ultrasound برای مشخص کردن «منبع رفلاکس» اهمیت زیادی دارد. راهنمای SVS تأکید می‌کند رفلاکس سطحی باید تا منبع آن دنبال شود.
مهم‌ترین آزمایش تشخیص واریس چیست؟
برای ارزیابی کامل بیماری وریدی، Duplex Ultrasound مهم‌ترین بررسی تصویربرداری است.
این روش هم ساختمان وریدها و هم نحوه حرکت خون در آنها را بررسی می‌کند.
NICE توضیح می‌دهد که Duplex می‌تواند وریدهای:
- سطحی
- عمقی
- پرفوراتور
را بررسی کند و درباره:
- آناتومی
- باز بودن رگ
- قطر ورید
- عملکرد دریچه‌ها
- جریان خون
اطلاعات فراهم کند.
سونوگرافی داپلکس واریس چیست؟
Duplex Ultrasound ترکیبی از:
- سونوگرافی Gray-scale برای مشاهده ساختار ورید
- Doppler برای بررسی جریان خون
است.
در نتیجه پزشک می‌تواند بفهمد:
- کدام ورید دچار رفلاکس است
- رفلاکس از کجا شروع می‌شود
- ورید سطحی یا عمقی درگیر است یا خیر
- انسداد وجود دارد یا خیر
- سابقه ترومبوز ممکن است چه اثری روی سیستم وریدی گذاشته باشد
تفاوت داپلر و داپلکس چیست؟
این دو اصطلاح در مکالمات روزمره گاهی به جای یکدیگر استفاده می‌شوند.
اما از نظر فنی، Duplex Ultrasound کامل‌تر است، زیرا هم تصویر ساختمان رگ و هم اطلاعات جریان خون را ارائه می‌دهد.
در ارزیابی تخصصی رفلاکس وریدی، منظور معمولاً همین Duplex Ultrasound است.
بنابراین نیازی نیست در مقاله «داپلر» و «داپلکس» را مثل دو آزمایش مستقل و رقیب معرفی کنیم.
سونوگرافی داپلکس چه چیزی را مشخص می‌کند؟
یک بررسی کامل می‌تواند اطلاعاتی درباره موارد زیر بدهد:
- وجود یا عدم وجود رفلاکس
- محل شروع رفلاکس
- درگیری GSV
- درگیری SSV
- درگیری وریدهای اکسسوری
- عملکرد سیستم وریدی عمقی
- انسداد
- سابقه یا وجود ترومبوز
- وریدهای پرفوراتور
- قطر بعضی وریدها
- مسیر وریدهای موردنظر برای درمان
راهنمای SVS نیز Duplex را تست انتخابی برای بررسی رفلاکس معرفی می‌کند.
رفلاکس وریدی در سونوگرافی یعنی چه؟
رفلاکس یعنی خون برای مدتی غیرطبیعی در جهت معکوس حرکت کند.
طبق راهنمای SVS/AVF/AVLS، در بسیاری از وریدهای سطحی تنه‌ای، جریان معکوس بیش از ۵۰۰ میلی‌ثانیه به‌عنوان معیار رفلاکس در نظر گرفته می‌شود.
برای بعضی وریدهای عمقی مانند:
- Common Femoral
- Femoral
- Popliteal
زمان بیش از یک ثانیه به‌عنوان معیار مطرح شده است.
این اعداد باید توسط فرد آموزش‌دیده تفسیر شوند و صرف دیدن عدد در گزارش نباید مبنای خوددرمانی قرار گیرد.
آیا قطر رگ به‌تنهایی شدت واریس را مشخص می‌کند؟
خیر.
قطر رگ یکی از اطلاعات سونوگرافی است، اما وجود رفلاکس فقط براساس بزرگی قطر تعریف نمی‌شود.
راهنمای SVS صراحتاً ذکر می‌کند برای تشخیص رفلاکس پاتولوژیک در وریدهای تنه‌ای سطحی، حداقل قطر خاصی لازم نیست.
بنابراین:
رگ بزرگ‌تر = الزاماً بیماری شدیدتر
و
رگ کوچک‌تر = الزاماً سالم‌تر
نیست.
سونوگرافی واریس چگونه انجام می‌شود؟
برای بررسی رفلاکس، بهتر است بیمار در صورت امکان در وضعیت ایستاده بررسی شود.
راهنمای SVS نیز توصیه می‌کند بررسی رفلاکس در حالت ایستاده انجام شود و اگر بیمار قادر به ایستادن نیست، حالت نشسته یا Reverse Trendelenburg قابل استفاده است.
روی پوست ژل قرار داده می‌شود و پروب سونوگرافی در مسیر وریدها حرکت داده می‌شود.
در طول بررسی ممکن است از:
- مانور والسالوا
- فشار دادن ساق
- یا روش‌های Augmentation
برای بررسی جهت حرکت خون استفاده شود.
آیا سونوگرافی واریس درد دارد؟
معمولاً خیر.
Duplex Ultrasound:
- غیرتهاجمی است
- از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند
- نیاز به تزریق ماده حاجب ندارد
- معمولاً بدون بی‌حسی انجام می‌شود
ممکن است فشار پروب روی بعضی نواحی دردناک کمی ناراحت‌کننده باشد.
آیا برای سونوگرافی واریس باید ناشتا باشیم؟
برای سونوگرافی معمول رگ‌های پا معمولاً ناشتایی لازم نیست.
این موضوع با سونوگرافی شکم متفاوت است.
اگر قرار است هم‌زمان بررسی دیگری انجام شود، دستور مرکز تصویربرداری باید رعایت شود.
سونوگرافی واریس چقدر طول می‌کشد؟
مدت بررسی به پیچیدگی وضعیت و تعداد وریدهایی که باید بررسی شوند بستگی دارد.
بهتر است در مقاله عدد ثابت و قطعی مثل «۱۵ تا ۳۰ دقیقه برای همه» نوشته نشود، زیرا بررسی ساده یک پا با Mapping کامل دوطرفه یا ارزیابی عود متفاوت است.
چه زمانی Duplex Ultrasound لازم است؟
Duplex اهمیت بیشتری دارد اگر فرد دارای:
- واریس علامت‌دار
- درد یا سنگینی واضح
- تورم
- تغییرات پوستی
- زخم وریدی
- واریس عودکرده
- سابقه DVT
- یا برنامه درمان مداخله‌ای
باشد.
NICE توصیه می‌کند افراد دارای واریس علامت‌دار یا عوارض مرتبط، برای ارزیابی تخصصی ارجاع شوند.
آیا همه رگ‌های عنکبوتی نیاز به سونوگرافی دارند؟
خیر.
اگر فرد فقط Telangiectasia یا Reticular Veins بدون علامت دارد، انجام روتین Duplex برای همه توصیه نمی‌شود.
راهنمای SVS هشدار می‌دهد که انجام بی‌دلیل Duplex در افراد دارای C1 بدون علامت ممکن است حتی به درمان غیرضروری ورید صافن منجر شود.
اگر رگ عنکبوتی همراه با:
- درد
- تورم
- واریس بزرگ‌تر
- علائم بیماری وریدی
باشد، شرایط متفاوت است.
آیا CT Scan برای تشخیص واریس لازم است؟
برای واریس معمولی پا، CT Venography آزمایش روتین نیست.
Duplex Ultrasound در اغلب موارد کافی است.
CT Venography بیشتر در موقعیت‌های انتخاب‌شده‌ای مطرح می‌شود که پزشک به مشکلاتی در وریدهای:
- لگن
- شکم
- سیستم عمقی
یا انسدادهای پیچیده‌تر مشکوک باشد.
CT Venography چیست؟
در CT Venography معمولاً پس از تزریق ماده حاجب، تصاویر CT از سیستم وریدی گرفته می‌شود.
این روش می‌تواند در بررسی برخی مشکلات پیچیده‌تر آناتومیک کمک کند، اما:
- اشعه دارد
- معمولاً ماده حاجب نیاز دارد
- برای واریس ساده خط اول نیست
MRI Venography چیست؟
MR Venography یا MRV روش تصویربرداری دیگری از سیستم وریدی است.
این روش در موارد انتخاب‌شده می‌تواند برای بررسی وریدهای لگنی یا مرکزی مفید باشد.
اما فردی که صرفاً چند رگ واریسی سطحی پا دارد معمولاً مستقیم به MRI فرستاده نمی‌شود.
فلبوگرافی یا Venography چیست؟
فلبوگرافی کلاسیک روشی است که طی آن:
- ماده حاجب تزریق می‌شود
- با اشعه X از سیستم وریدی تصویر گرفته می‌شود
این روش در گذشته کاربرد بیشتری داشت.
NICE اشاره می‌کند که روش‌های غیرتهاجمی، به‌ویژه Duplex Ultrasound، طی دهه‌های اخیر تا حد زیادی جای روش‌های تهاجمی قدیمی مانند Venography را در ارزیابی معمول گرفته‌اند.
امروزه فلبوگرافی بیشتر برای موارد پیچیده یا زمانی استفاده می‌شود که قرار است مداخله اختصاصی روی سیستم وریدی عمقی یا مرکزی انجام شود.
آیا فتوپلتیسموگرافی PPG برای تشخیص واریس لازم است؟
PPG می‌تواند برای ارزیابی بعضی جنبه‌های عملکرد وریدی استفاده شود، اما آزمایش خط اول واریس معمولی نیست.
امروزه اگر سؤال اصلی این باشد که:
«کدام رگ رفلاکس دارد و منبع آن کجاست؟»
Duplex Ultrasound اطلاعات مستقیم‌تر و کاربردی‌تری فراهم می‌کند.
Venous Plethysmography چه کاربردی دارد؟
Plethysmography می‌تواند اطلاعاتی درباره عملکرد کلی سیستم وریدی ارائه کند.
در بعضی مراکز تخصصی یا شرایط پیچیده ممکن است کاربرد داشته باشد.
اما برای بیمار معمولی مبتلا به واریس، آزمایش روتین اولیه محسوب نمی‌شود.
بنابراین نباید PPG یا VPG هم‌سطح Duplex معرفی شوند.
تست‌های قدیمی بالینی واریس
در گذشته تست‌هایی مانند:
- Trendelenburg Test
- Perthes Test
- Brodie-Trendelenburg
- تست‌های Tourniquet
برای بررسی عملکرد سیستم وریدی استفاده می‌شدند.
امروزه با وجود Duplex Ultrasound، این تست‌ها نقش بسیار محدودتری در تصمیم‌گیری تخصصی دارند.
معاینه بالینی همچنان مهم است، اما Mapping درمانی عمدتاً با سونوگرافی انجام می‌شود.
آیا تست ایستادن طولانی یک آزمایش تشخیص واریس است؟
نه به معنای یک تست مستقل استاندارد.
پزشک ممکن است بیمار را در حالت ایستاده معاینه کند تا رگ‌ها واضح‌تر باشند.
اما لازم نیست فرد مدت طولانی بایستد تا یک «تست ایستادن» خاص انجام شود.
آیا سونوگرافی می‌تواند لخته خون را تشخیص دهد؟
بله.
Duplex Ultrasound یکی از روش‌های اصلی بررسی DVT در فرد مشکوک است.
اما پروتکل بررسی DVT با Mapping رفلاکس مزمن واریس کاملاً یکسان نیست.
اگر فرد دچار:
- تورم ناگهانی یک پا
- درد
- گرمی
- قرمزی
باشد، باید احتمال ترومبوز جداگانه ارزیابی شود.
واریس با DVT یکی نیست
واریس و ترومبوز ورید عمقی دو بیماری متفاوت‌اند.
داشتن رگ برجسته به معنی وجود لخته نیست.
همچنین وجود DVT را نمی‌توان فقط با نگاه کردن به پا تأیید یا رد کرد.
آیا D-dimer برای تشخیص واریس استفاده می‌شود؟
خیر.
D-dimer آزمایش تشخیص واریس نیست.
این آزمایش ممکن است در الگوریتم بررسی ترومبوآمبولی وریدی برای بعضی بیماران استفاده شود، نه برای تعیین اینکه فرد رگ واریسی دارد یا خیر.
این تمایز برای جلوگیری از قاطی شدن Intent واریس با DVT مهم است.
آزمایش تشخیص نارسایی وریدی چیست؟
برای بررسی Chronic Venous Disease، مهم‌ترین ابزار همان Duplex Ultrasound است.
این آزمایش می‌تواند وجود:
- رفلاکس
- انسداد
- درگیری وریدهای سطحی
- درگیری سیستم عمقی
را بررسی کند.
تشخیص شدت واریس چگونه انجام می‌شود؟
شدت بیماری فقط با یک عدد در سونوگرافی مشخص نمی‌شود.
پزشک اطلاعات مختلف را کنار هم می‌گذارد:
- علائم بیمار
- معاینه
- وجود تورم
- تغییرات پوستی
- زخم
- آناتومی وریدها
- محل رفلاکس
- وجود یا عدم وجود انسداد
CEAP در تشخیص واریس چیست؟
CEAP یک سیستم طبقه‌بندی بیماری‌های مزمن وریدی است.
راهنمای SVS استفاده از نسخه به‌روز طبقه‌بندی CEAP را برای بیماری‌های مزمن وریدی توصیه می‌کند.
بخش Clinical آن به‌طور خلاصه شامل:
- C0: بدون علامت قابل مشاهده
- C1: رگ‌های عنکبوتی یا رتیکولار
- C2: واریس
- C3: ادم
- C4: تغییرات پوستی
- C5: زخم وریدی بهبود‌یافته
- C6: زخم وریدی فعال
است.
CEAP با «انواع واریس» یکی نیست، بلکه شدت و تظاهر بالینی بیماری وریدی را طبقه‌بندی می‌کند.
آیا نتیجه سونوگرافی فقط مثبت یا منفی است؟
خیر.
این یکی از خطاهای مهم متن قبلی بود.
گزارش Duplex ممکن است اطلاعات دقیقی درباره:
- محل رفلاکس
- مدت رفلاکس
- مسیر ورید
- قطر
- انسداد
- ترومبوز
- عملکرد وریدهای عمقی
- GSV
- SSV
- وریدهای اکسسوری
داشته باشد.
بنابراین نتیجه صرفاً «مثبت» یا «منفی» نیست.
چرا پیدا کردن منبع رفلاکس مهم است؟
چون درمان باید رگی را هدف قرار دهد که واقعاً مسئول مشکل است.
یک رگ برجسته ممکن است فقط شاخه‌ای از سیستم بزرگ‌تر باشد.
اگر منبع رفلاکس مشخص نشود، درمان صرفاً رگ قابل مشاهده ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
به همین دلیل می‌توان Duplex را نوعی نقشه راه درمان واریس پا دانست.
آزمایش قبل از لیزر واریس چیست؟
اگر قرار باشد EVLA یا RF برای رفلاکس وریدی انجام شود، Duplex برای:
- تأیید رفلاکس
- مشخص کردن ورید هدف
- بررسی مسیر رگ
- ارزیابی سیستم عمقی
اهمیت زیادی دارد.
NICE نیز تأکید می‌کند تصمیم‌گیری صحیح درباره روش درمان بدون Duplex امکان‌پذیر نیست.
آزمایش قبل از اسکلروتراپی چیست؟
بستگی به نوع رگ دارد.
برای Telangiectasia ساده بدون علامت همیشه Duplex لازم نیست.
اما اگر:
- واریس بزرگ‌تر وجود دارد
- علائم بیماری وریدی وجود دارد
- شک به رفلاکس تنه‌ای وجود دارد
ارزیابی Duplex ممکن است لازم باشد.
آزمایش قبل از فلبکتومی
اگر رگ‌های برجسته با رفلاکس تنه‌ای همراه باشند، Duplex می‌تواند مشخص کند آیا علاوه بر برداشتن شاخه‌های واریسی نیاز به درمان GSV، SSV یا ورید دیگری نیز وجود دارد.
تشخیص واریس عودکرده
اگر واریس بعد از درمان دوباره ظاهر شود، بررسی باید دقیق‌تر باشد.
راهنمای SVS توصیه می‌کند در واریس عودکرده علامت‌دار، معاینه بالینی و Duplex برای بررسی:
- منبع عود
- وریدهای باقی‌مانده
- Recanalization
- رفلاکس جدید
- وریدهای پرفوراتور
انجام شود.
چه زمانی تصویربرداری پیشرفته لازم می‌شود؟
CT Venography، MR Venography یا روش‌های تهاجمی‌تر ممکن است زمانی مطرح شوند که پزشک به:
- انسداد وریدهای مرکزی
- بیماری وریدی لگن
- سابقه DVT پیچیده
- آناتومی غیرمعمول
- بیماری سیستم عمقی
مشکوک باشد.
این روش‌ها برای هر بیمار مبتلا به واریس لازم نیستند.
چه زمانی باید برای تشخیص تخصصی مراجعه کنیم؟
NICE ارجاع به سرویس عروقی را در مواردی مانند:
- واریس علامت‌دار
- درد
- سنگینی
- تورم
- خارش
- تغییرات پوستی
- خونریزی واریسی
- Superficial Vein Thrombosis همراه با شک به نارسایی وریدی
- زخم وریدی فعال یا بهبود‌یافته
توصیه می‌کند.
چه زمانی بررسی فوری لازم است؟
اگر فرد دچار:
- تورم ناگهانی یک پا
- درد شدید جدید
- رگ سفت، قرمز و دردناک
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
شود، موضوع فقط «آزمایش واریس» نیست و احتمال ترومبوز یا عارضه دیگری باید بررسی شود.
جدول خلاصه آزمایش‌های تشخیص واریس
| روش | کاربرد اصلی | روتین برای واریس معمولی؟ |
|---|---|---|
| معاینه بالینی | مشاهده واریس و علائم | بله |
| Duplex Ultrasound | رفلاکس، آناتومی، انسداد، Mapping | مهم‌ترین تصویربرداری |
| آزمایش خون | بیماری‌های همراه | خیر |
| D-dimer | بررسی انتخابی احتمال VTE | خیر |
| CT Venography | بیماری پیچیده لگنی/مرکزی | خیر |
| MR Venography | بیماری پیچیده لگنی/مرکزی | خیر |
| Venography | موارد تخصصی و مداخلات خاص | به‌ندرت |
| PPG/VPG | ارزیابی عملکردی انتخابی | معمولاً خیر |
سوالات متداول
بهترین آزمایش برای تشخیص واریس چیست؟
برای بررسی رفلاکس وریدی، Duplex Ultrasound تست تشخیصی انتخابی است.
آیا واریس با آزمایش خون مشخص می‌شود؟
خیر.
آیا برای واریس باید سونوگرافی داد؟
برای همه رگ‌های سطحی خیر. در واریس علامت‌دار، برنامه‌ریزی درمان، عود بیماری یا شک به رفلاکس، Duplex اهمیت زیادی دارد.
آیا سونوگرافی واریس درد دارد؟
معمولاً خیر و غیرتهاجمی است.
آیا سونوگرافی داپلر و داپلکس یکی هستند؟
در مکالمه عمومی این واژه‌ها گاهی به جای هم استفاده می‌شوند، اما Duplex ترکیبی از تصویر آناتومیک و Doppler جریان خون است.
آیا برای سونوگرافی پا باید ناشتا باشیم؟
معمولاً برای Duplex وریدهای پا ناشتایی لازم نیست.
آیا MRI برای تشخیص واریس لازم است؟
در واریس معمول پا معمولاً خیر.
آیا CT Scan واریس را تشخیص می‌دهد؟
می‌تواند سیستم وریدی را نشان دهد، اما برای واریس معمولی خط اول نیست.
آیا رگ‌های عنکبوتی نیاز به سونوگرافی دارند؟
اگر بدون علامت و محدود به C1 باشند، انجام روتین Duplex توصیه نمی‌شود.
آیا سونوگرافی می‌تواند لخته را نشان دهد؟
بله، Duplex یکی از روش‌های اصلی بررسی DVT است، ولی پروتکل DVT با Mapping واریس متفاوت است.
آیا نتیجه آزمایش واریس مثبت یا منفی است؟
گزارش تخصصی معمولاً بسیار جزئی‌تر است و محل و نوع رفلاکس، آناتومی رگ و وضعیت سیستم عمقی را مشخص می‌کند.
جمع‌بندی
تشخیص واریس معمولاً با مجموعه‌ای ساده اما هدفمند انجام می‌شود:
شرح حال + معاینه بالینی + در صورت نیاز Duplex Ultrasound.
Duplex Ultrasound مهم‌ترین بررسی برای مشخص کردن:
- رفلاکس
- منبع رفلاکس
- آناتومی وریدها
- وضعیت وریدهای عمقی
- انسداد یا ترومبوز
- و برنامه‌ریزی درمان
است و توسط راهنمای SVS/AVF/AVLS به‌عنوان تست انتخابی ارزیابی رفلاکس وریدی معرفی شده است.
در مقابل، CT Venography، MR Venography، Venography و Plethysmography برای همه بیماران لازم نیستند و معمولاً در شرایط انتخاب‌شده و پیچیده‌تر استفاده می‌شوند.
هدف اصلی تشخیص فقط اثبات وجود رگ برجسته نیست؛ بلکه مشخص کردن این است که آیا رفلاکس وجود دارد، منبع آن کجاست و کدام رگ واقعاً باید درمان شود.
